عوامل دیگری که مرتبط با بیماری مزمن کلیه ومرحله نهایی بیماری کلیه (نارسایی کلیوی) هستند و ممکن است با خارش پوست (پروریتوس)، مرتبط باشند عبارتند از:
- دیالیز ناکافی برای حذف صحیح سموم و مواد زائد؛
- سطح بالای هورمون پاراتیروئید (PTH) در خون؛
- ترکیبی از سطح بالای کلسیم و فسفر در خون؛
- سطح بالای منیزیم یا آلومینیوم در خون؛
- آزاد شدن هیستامین و سایر مواد شیمیایی، توسط سلول‌ها که باعث خارش می‌شوند؛
- کوچک شدن غدد عرق که منجر به خشکی شدید پوست، معروف به «زروزیس» میشود؛
- آسیب عصب ناشی از بیماری مزمن کلیه و مرحله نهایی بیماری کلیوی(نارسایی کلیوی).
تشخیص خارش پوست (پروریتوس)
خارش پوست (پروریتوس) در هر بیمار به شکل متفاوتی تجربه میشود. این وضعیت، ممکن است از خارش‌های گاه‌به‌گاه و کم‌اهمیت تا خارش‌های مداوم و بسیار آزاردهنده، متغیر باشد. خارش، ممکن است در هر زمانی مانند پیش از دیالیز، در حین دیالیز یا پس از دیالیز و همچنین در طول شب و روز، رخ دهد. در حدود نیمی از بیماران، خارش پوست (پروریتوس)، ممکن است کل بدن را تحت تأثیر قرار دهد و در این صورت، معمولاً هر دو طرف بدن را درگیر می‌کند اما در برخی بیماران، ممکن است فقط یک قسمت از بدن، مانند صورت، پشت یا بازوی دارای دسترسی عروقی را تحت تأثیر قرار دهد. خارش پوست (پروریتوس) به‌طور معمول با شرایط خاصی از قبیل دماهای بسیار گرم یا سرد، استرس، فعالیت بدنی و دوش گرفتن، وخیم‌تر میشود.
خارش پوست (پروریتوس) ممکن است بدون هیچ نشانه‌ای روی پوست، رخ دهد یا همراه با خشکی پوست (زروزیس) باشد و همچنین ممکن است با زخم‌های پوستی و عفونت‌های پوستی همراه شود. از آنجا که خارش پوست (پروریتوس)، یک وضعیت شایع در جمعیت‌های مبتلا به بیماری مزمن کلیه پیشرفته و دیالیز است، هرگونه خارش در این گروه‌ها می‌تواند ناشی از خارش پوست (پروریتوس) باشد، مگر اینکه دلیل واضح دیگری، مانند بیماری کبدی یا واکنش به دارو وجود داشته باشد.
درمان خارش پوست (پروریتوس)
بیماران تحت درمان نگهدارنده دیالیز باید برای کنترل سطوح بالای درمان‌ها شامل استفاده از داروهای خاص، افزایش زمان درمان دیالیز و یا تغییر نوع صافی دیالیز یا تجویز دیالیز میشود. تمام بیماران باید با درمان‌های موضعی که بر روی پوست، استفاده می‌شوند شروع کنند. درمان‌های موضعی شامل امولینت‌ها (کرم‌ها و لوسیون‌هایی که پوست را نرم و مرطوب می‌کنند) و مسکن‌ها (کرم‌ها و لوسیون‌هایی که درد و خارش را تسکین می‌دهند) است.
اگر درمان‌های موضعی، مؤثر نباشند، ممکن است از داروهای ضد آلرژی (آنتی‌هیستامین‌ها) استفاده شود. برخی از این داروها ممکن است خواب‌آور باشند، بنابراین داروهایی مانند لوراتادین که خواب‌آور نیستند می‌توانند در طول روز، استفاده شوند و داروهای خواب‌آور در شب مصرف شوند.
برای بیمارانی که علیرغم استفاده از درمان‌های موضعی و آنتی‌هیستامین‌های خوراکی، هنوز دچار خارش هستند، می‌توان از داروهایی که برای دردهای عصبی استفاده می‌شوند، مانند گاباپنتین یا پرگابالین، بهره برد. زیرا این داروها با مسیرهای عصبی برای درد و خارش، مرتبط هستند. اگر این داروها مؤثر نباشند، گزینه‌های درمانی دیگری مانند نور درمانی با اشعه ماورای بنفشB (UVB)، برای بیمارانی که کاندیدای پیوند کلیه نیستند، وجود دارد. این درمان با افزایش خطر سرطان، همراه است و نباید در بیمارانی که تحت درمان با داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا مبتلا به لوپوس سیستمیک (به دلیل حساسیت به نور) هستند، استفاده شود.
برای بیماران تحت درمان نگهدارنده همودیالیز، داروی جدیدی به نام دیفلیکفالن (difelikefalin) توسط اداره غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای بهبود خارش مرتبط با بیماری مزمن کلیه (CKD-aP)، تأیید شده است. این تنها داروی تأییدشده توسط FDA برای این تشخیص است و از طریق ورید در حین دیالیز تزریق میشود. این دارو با بهبود عدم تعادل سیگنال‌های عصبی که منجر به خارش در بیماران با بیماری مزمن کلیه و مرحله نهایی بیماری کلیه می‌شوند، عمل می‌کند.
سایر درمان‌های تجربیِ مورد استفاده برای بهبود خارش مرتبط با بیماری مزمن کلیه (CKD-aP) شامل اسیدهای چرب اُمگا۶ و اُمگا۳ و همچنین داروهای متصل‌شونده به سموم در داخل روده مانند زغال و کلستیرامین است. این موارد باید با تیم مراقبت‌های بهداشتی، مورد بحث قرار گیرند.
تشخیص خارش پوست (پروریتوس)، نیاز به همکاری تیمی دارد که بر اساس گزارش علائم بیمار، متمرکز است. متخصصان بهداشت، ممکن است تصمیم بگیرند که معاینه پوستی انجام دهند، مقادیر آزمایشگاهی رایج دیالیز را ارزیابی کنند و درمان‌های موضعی را امتحان کنند تا تشخیص دقیق‌تری داشته باشند.
اقداماتی برای التیام و بهبود خارش پوست
به پزشک و تیم مراقبت‌های بهداشتی خود اطلاع دهید و درمورد درمان‌ها سؤال کنید. ممکن است برای یافتن علت دقیق خارش و بهترین درمان‌ها برای بهبود خارش، راه‌حل‌هایی وجود دارد و شما باید درمورد یافتن آن راه‌حل‌ها با پزشکان متخصص، مشورت کنید. درمورد خارش، نقطه اول تشخیص از شما شروع میشود. این امر، منجر به درمانی خواهد شد که می‌تواند تسکین و بهتر شدن کیفیت زندگی را برای شما به ارمغان آورد.
سوالاتی که می‌توانید از پزشک بپرسید
- آیا خارش من به بیماری کلیوی من مرتبط است؟ (درک ارتباط بین وضعیت کلیوی شما و خارش، می‌تواند به مدیریت بهتر علائم، کمک کند.)
- چه آزمایش‌هایی برای تشخیص علت خارش من، وجود دارد؟ (درباره آزمایش‌های لازم که می‌توانند علت زمینه‌ای خارش شما را شناسایی کنند، مانند آزمایش خون یا ارزیابی‌های پوستی، سوال کنید.)
- چه درمان‌هایی برای کمک به خارش، وجود دارند؟ (درباره درمان‌های بدون نسخه و تجویزی که ممکن است برای وضعیت خاص شما مؤثر باشند، سوال کنید.)
- چگونه می‌توانم علائم خارش خود را در حین دیالیز، مدیریت کنم؟ (از پزشک خود بخواهید تا نکات یا داروهای خاصی را که می‌توانند در طول دیالیز برای کاهش ناراحتی استفاده شوند، پیشنهاد دهد.)
با مطرح کردن این سوالات و حفظ ارتباط و همکاری با تیم درمانی خود، می‌توانید راه‌حل‌های مؤثری برای مدیریت خارش پیدا کنید و کیفیت زندگی‌تان را بهبود بخشید.
