روز جهانی کلیه (۱۲ مارس ۲۰۲۶ میلادی، ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ شمسی) که هر ساله با حمایت جامعه جهانی نفرولوژی و فدراسیون بین المللی کلیه، برگزار میشود، فرصتی ارزشمند برای افزایش آگاهی عمومی درباره بیماریهای کلیوی و تأکید بر اهمیت پیشگیری و تشخیص زودهنگام است. در سال ۲۰۲۶ نیز این رویداد جهانی بار دیگر توجه نظامهای سلامت را به یکی از چالشهای رو به رشد قرن بیستویکم جلب میکند؛ «بیماری مزمن کلیه (CKD)»
بر اساس گزارشهای جهانی، بیماریهای کلیوی، میلیونها نفر را در سراسر دنیا، تحت تأثیر قرار داده و در صورت عدم مداخله بهموقع، میتوانند به نارسایی کلیه و نیاز به درمانهای جایگزین کلیه ازجمله دیالیز یا پیوند، منجر شوند. آنچه این بیماری را نگرانکنندهتر میکند، روند خاموش و تدریجی آن است. بسیاری از بیماران تا مراحل پیشرفته از وضعیت خود، آگاه نمیشوند. این موضوع، اهمیت غربالگری در گروههای پرخطر، مانند مبتلایان به دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی و عروقی و سابقه خانوادگی بیماری کلیه را دوچندان میکند.
شعارهای سالهای اخیرِ روز جهانی کلیه، همواره بر «تشخیص زودهنگام»، «دسترسی عادلانه به خدمات» و «مراقبت جامع» تأکید داشتهاند. در سال ۲۰۲۶ نیز تمرکز بر پیشگیری اولیه و تقویت مراقبتهای سطح اول، میتواند نقشی تعیینکننده در کاهش بار اقتصادی و انسانی بیماریهای کلیوی، ایفا کند. سرمایهگذاری در آموزش عمومی، ارتقای سواد سلامت، اصلاح سبک زندگی، کاهش مصرف نمک، کنترل قند و فشار خون و ترویج فعالیت بدنی، ازجمله راهبردهای مؤثر در این مسیر هستند.
در کنار پیشگیری، بهبود کیفیت خدمات برای بیماران مبتلا به نارسایی کلیه نیز اهمیت ویژهای دارد. توسعه مراکز دیالیز استاندارد، آموزش مستمر پرسنل درمانی، رعایت اصول کنترل عفونت و بهرهگیری از فناوریهای نوین، ازجمله الزامات ارتقای کیفیت مراقبت، محسوب میشوند. همچنین حمایتهای روانی و اجتماعی از بیماران دیالیزی و خانوادههای آنان میتواند به بهبود کیفیت زندگی و پایبندی به درمان، کمک کند
نکته مهم دیگر، لزوم توجه سیاستگذاران سلامت به اجرای عدالت در دسترسی به امکانات و خدمات درمانی است. در بسیاری از مناطق جهان، بیماران به خدمات تشخیصی و درمانی مناسب، دسترسی ندارند یا هزینههای درمان، فشار مالی سنگینی بر آنان وارد میکند. ایجاد پوشش بیمهای مناسب، حمایتهای دولتی و طراحی برنامههای ملی کنترل بیماریهای کلیوی، از اقدامات کلیدی در راستای تحقق عدالت سلامت است.
روز جهانی کلیه ۲۰۲۶ یادآور این واقعیت است که سلامت کلیهها نهتنها یک موضوع تخصصی، بلکه یک اولویت اجتماعی و اقتصادی است. آیندهای با بار کمتر بیماریهای کلیوی، تنها از مسیر آگاهی، پیشگیری، مدیریت علمی و همافزایی بینبخشی، امکانپذیر خواهد بود. امروز، زمان آن رسیده است که با رویکردی نظاممند و مبتنی بر شواهد، از سلامت کلیهها بهعنوان سرمایهای ملی و جهانی پاسداری کنیم.
