در روزهای سرد سال، چگونه بدون به خطر انداختن سلامت کلیهها، از سیستم ایمنی بدن خود حمایت کنیم؟
با شروع فصل پاییز و زمستان، توجه به سلامت سیستم ایمنی، اهمیت بیشتری پیدا میکند. این موضوع برای افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی، بهویژه بیماران تحت درمان با دیالیز، اهمیت دوچندانی دارد؛ زیرا بیماری کلیوی، التهاب مزمن، کاهش اشتها و گاهی دریافت ناکافی مواد مغذی، میتوانند توان دفاعی بدن را تحت تأثیر قرار دهند. تغذیه مناسب، یکی از راههای مهم حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی است اما در بیماران کلیوی باید این کار با رعایت محدودیتهای غذایی و متناسب با وضعیت هر فرد، انجام شود.
پروتئین کافی دریافت کنید؛ نه کمتر و نه بیشتر از نیازِ بدن
پروتئین برای ساخت و ترمیم بافتها، حفظ عضلات و تولید اجزای مورد نیاز سیستم ایمنی، ضروری است. مصرف منابع مناسب پروتئین مانند گوشت تازه و کمچرب، مرغ، ماهی و تخممرغ، میتواند به حفظ سلامت بدن، کمک کند. در بیماران تحت همودیالیز، نیاز به پروتئین، معمولاً بیشتر از افراد مبتلا به بیماری کلیوی است که هنوز دیالیز نمیشوند؛ زیرا معمولاً مقداری پروتئین در جریان دیالیز از دست میرود. بنابراین، محدودیت بیش از حد پروتئین، بدون نظر متخصص تغذیه، میتواند خطر سوءتغذیه و ضعف بدن را افزایش دهد. همچنین دریافت بیش از نیاز در بیماران مبتلا به بیماریهای کلیوی در مرحله پیش از دیالیز، ممکن است با خطر هیپرفسفاتمی (افزایش فسفر خون) همراه باشد.
میوهها و سبزیجات را متناسب با میزان پتاسیم خون، انتخاب کنید
میوهها و سبزیجات، منابع مهم ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات آنتیاکسیدانی هستند که در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، نقش دارند. مصرف میوه و سبزیجات مناسب و متنوع میتواند بخشی از نیاز بدن به این مواد را تأمین کند. با این حال، در بیماران کلیوی که پتاسیم خون بالایی دارند، انتخاب نوع و مقدار میوه و سبزی باید با دقت انجام شود. برای مثال، مصرف موز، پرتقال، کیوی، خرما و میوههای خشک، ممکن است برای برخی بیماران، نیازمند اعمال محدودیت باشد. به یاد داشته باشید که حذف کامل میوهها و سبزیجات نیز بدون دلیل پزشکی، توصیه نمیشود.
انرژی کافی دریافت کنید و وعدههای غذایی را حذف نکنید
بدن برای حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی به انرژی کافی نیاز دارد. کمخوری و کاهش وزن ناخواسته، میتوانند به تحلیل عضلات و سوءتغذیه، منجر شوند. مصرف منظم وعدههای غذایی شامل نان و غلات، متناسب با شرایط بیمار، منابع پروتئینی مناسب و مقدار مجاز چربیهای گیاهی مانند روغن زیتون، به تأمین انرژی مورد نیاز کمک میکند. اگر اشتهای کمی دارید، به جای حذف وعدهها، از وعدههای کوچکتر و متعدد، استفاده کنید و موضوع را با متخصص تغذیه در میان بگذارید.
به دریافت ویتامینها و مواد معدنی توجه کنید
ویتامینهای A، C، D، E و گروه B و همچنین عناصری مانند روی و سلنیوم در بخشهای مختلف عملکرد سیستم ایمنی، نقش دارند. بهترین راه دریافت این مواد، داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متناسب با شرایط کلیهها است. در برخی بیماران، بهخصوص افراد تحت درمانِ دیالیز، ممکن است به دلیل محدودیت غذایی یا از دست رفتن برخی ویتامینها، مصرف مکمل اختصاصی بیماران کلیوی با تجویز پزشک، لازم باشد. مصرف خودسرانه مکملهای ویتامینی، بهویژه ویتامین C با دوز بالا، ویتامین A، ویتامین D، روی و فرآوردههای گیاهی، میتواند خطرناک باشد.
نمک و غذاهای فرآوریشده را محدود کنید
مصرف زیاد نمک و غذاهای شور، مانند سوسیس، کالباس، کنسروها، ترشیهای شور و تنقلات بستهبندیشده، میتواند باعث افزایش فشارخون و تشنگی و در نتیجه نیاز به دریافت بیش از حد مایعات شود. همچنین، بسیاری از غذاهای فرآوریشده، حاوی افزودنیهای فُسفاته هستند. انتخاب غذاهای تازه و خانگی، استفاده از سبزیهای معطر و ادویههای مناسب به جای نمک و توجه به برچسب مواد غذایی، انتخابهای سالمتری هستند.
درفصل سرما، ایمنی مواد غذایی را جدی بگیرید
افراد مبتلا به بیماری کلیوی، بهویژه بیماران دیالیزی، باید در پیشگیری از عفونتهای ناشی از غذا دقت بیشتری داشته باشند. میوهها و سبزیجات را بهخوبی بشویید، گوشت و تخممرغ را کاملاً بپزید، از مصرف شیر و لبنیات غیرپاستوریزه و غذاهای خام یا نیمپز خودداری کنید و مواد غذایی را در شرایط مناسب نگهداری کنید.
نکته مهم
در روزهای سرد سال، نوشیدن آب و مایعاتِ بیشتر، لزوماً به معنای تقویت سیستم ایمنی نیست. بیماران کلیوی، بهخصوص افراد تحت دیالیز باید میزان مایعات مصرفی خود را مطابق توصیه پزشک و متخصص تغذیه، تنظیم کنند. همچنین مصرف دمنوشها، آبمیوههای طبیعی و ترکیبات گیاهی با هدف تقویت ایمنی، بدون توجه به میزان پتاسیم و محدودیت مایعات، میتواند مشکلساز باشد.
سخن پایانی
هیچ ماده غذایی بهتنهایی نمیتواند از ابتلا به سرماخوردگی یا سایر عفونتها جلوگیری کند. آنچه اهمیت دارد، دریافت کافی و متعادل مواد مغذی، حفظ وزن و وضعیت تغذیهای مناسب و رعایت محدودیتهای اختصاصی رژیم کلیوی است. فراموش نکنید که رژیم غذایی بیماران کلیوی، یکسان نیست و باید بر اساس مرحله بیماری، نوع درمان، نتایج آزمایشهای خون و شرایط تغذیهای هر فرد، تنظیم شود. مشورت منظم با متخصص تغذیه آشنا با بیماریهای کلیوی، بهترین راه برای داشتن تغذیهای سالم و ایمن در تمام فصلهای سال است.










