مرور کلی
مدیریت بیماری مزمن کلیه (CKD) بر چهار هدف بسیار مهم٬ متمرکز است:
- مدیریت بیماریهای زمینهای یا شرایطی که به احتمال زیاد باعث بیماری مزمن کلیه (CKD) میشوند به عنوان مثال، دیابت، پرفشاریخون یا نفروپاتی IgA؛
- انجام اقداماتی برای کُند کردن مستقیم روند بیماری مزمن کلیه؛
- کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی (حمله قلبی یا سکته مغزی)؛
- درمان هرگونه عارضهای که ممکن است به دلیل بیماری مزمن کلیه باشد.
توصیههای درمانی خاص به مرحله بیماری مزمن کلیه و سایر بیماریهای فرد از جمله٬ هرگونه عارضه بیماری مزمن کلیه٬ بستگی دارد. در زیر٬ توصیههایی برای اکثر افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه وجود دارد. هیچگاه دو فرد٬ باهم یکسان نیستند، بنابراین درمورد توصیههای متناسب با وضعیت خود با پزشک متخصص صحبت کنید.
داروها
پزشک متخصص٬ ممکن است یک یا چند دارو را برای کاهش سرعت یا جلوگیری از وخیم شدن بیماری مزمن کلیه برای شما تجویز کند. این داروها ممکن است شامل داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین/ بلوککننده گیرنده آنژیوتانسین، مهارکننده SGLT2 ویا یک nsMRA باشند.
پزشک متخصص٬ ممکن است یک استاتین (داروی کاهنده کلسترول) تجویز کند. دستورالعملها، استاتین را برای افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه که دیابت، سابقه بیماری قلبی یا سن ۵۰ سال به بالا دارند، توصیه میکنند. حتی اگر کلسترول بالایی نداشته باشید، استاتین ممکن است به کاهش خطر حمله قلبی یا سکته مغزی منجر شود.
همچنین برای مدیریت هرگونه عوارض بیماری مزمن کلیه (در صورت وجود) ممکن است نیاز به مصرف داروها یا مکملهای اضافی داشته باشید.
تغذیه
محدود کردن میزان مصرف سدیم (نمک) به کمتر از ۲۳۰۰ میلیگرم در روز (حدود ۱ قاشق چایخوری نمک در تمامی غذاها و نوشیدنیهایی که روزانه استفاده میشوند) بسیار مهم است. اگر پُرفشاری خون دارید، این توصیه ضروری است. امکان اینکه پزشک٬ بسته به وضعیت سلامتی شما، مقدار پایینتری را مد نظر داشته باشد وجود دارد٬ این به معنای چیزی فراتر از عدم استفاده از نمکدان است و شامل محدود کردن غذاهایی با سطوح بالای سدیم ذکر شده در برچسب اطلاعات تغذیهای آنها است. لازم به ذکر است که برخی از غذاهایی که طعم شوری ندارند، ممکن است هنگام بررسی برچسبِ اطلاعات تغذیهای، حاوی مقدار شگفتآوری سدیم باشند.
بر اساس نتایج آزمایش خون، پزشک یا متخصص تغذیه٬ ممکن است به شما توصیه کند که میزان پتاسیم، فسفر یا کلسیم دریافتی از طریق رژیم غذایی خود را تغییر دهید.
ملاقات با متخصص تغذیه بهطور ویژه٬ هنگامی مفید است که شما بیماریهای دیگری مانند پرفشاریخون، دیابت یا نارسایی قلبی نیز داشته باشید، در این صورت برای جلوگیری از عوارض، گنجاندن یک رژیم غذایی سالم در سبک زندگی٬ بسیار حیاتی است. پیروی از این حجم از تغییرات٬ ممکن است طاقتفرسا باشد اما شناسایی بهترین روش٬ توسط متخصص تغذیه٬ بسیار کمککننده است.
توصیههایی برای سبک زندگی
اکنون زمان بسیار خوبی برای انتخاب سبک زندگی سالمتر است:
- اگر سیگار میکشید یا از محصولات تنباکو استفاده میکنید، آن را ترک کنید. سیگار کشیدن٬ ممکن است روند بیماری کلیه را تسریع کند و خطر ابتلا به نارسایی کلیه را افزایش دهد. همچنین٬ خطر ابتلا به سایر مشکلات خطرناک برای سلامت، ازجمله پرفشاری خون ، بیماریهای قلبی، سرطانها و سکته مغزی را افزایش میدهد؛
- مرتباً ورزش کنید. اشکالی ندارد که به آرامی شروع کنید. پیادهرویهای کوتاه٬ یک راه عالی برای شروع است؛
- خوب خوابیدن نیز مهم است. سعی کنید به اندازه کافی بخوابید تا به خوبی استراحت کنید؛
- اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن از طریق یک رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی٬ میتواند از بسیاری جهات به بهبود سلامت شما کمک کند؛
- راههایی برای کاهش و مدیریت استرس در زندگی خود پیدا کنید.
راههای دیگر برای کاهش خطر
انجام اقداماتی برای مدیریت سایر بیماریهایی که ممکن است به بیماری مزمن کلیه٬ منجر شوند مثل پرفشاری خون ، دیابت و کلسترول بالا.
افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه٬ همچنین باید از مصرف برخی داروهای مسکن که به عنوان داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) شناخته میشوند، خودداری کنند. این داروها به خصوص در دوزهای بالاتر یا در صورت استفاده طولانی مدت، ممکن است برای کلیههای شما مضر باشند. برخی از نمونهها عبارتند از:
- ایبوپروفن (ادویل) مؤثرین؛
- ایندومتاسین (ایندوسین)؛
- ناپروکسن (آلیو، ناپروسین)؛
- قرص یا کپسول دیکلوفناک (کاتافلام، زیپسور)؛
- سلکوکسیب (سلبرکس)؛
- ملوکسیکام (موبیک)؛
- آسپرین (فقط در صورت مصرف بیش از ۳۲۵ میلیگرم در روز).
بسیاری از این داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی٬ بدون نسخه (OTC) در دسترس هستند و ممکن است با نام دیگری فروخته شوند یا با سایر مواد تشکیلدهنده (مانند داروهای سرفه و سرماخوردگی) مخلوط شوند. گاهی اوقات، ممکن است بسته به سایر شرایط سلامتی، عدم استفاده از این محصولات٬ امکانپذیر نباشد. همیشه قبل از مصرف هرگونه داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی با پزشک خود٬ مشورت کنید. بهطورکلی، استامینوفن، که تایلنول نیز نامیده میشود، در دوزهای توصیه شده برای کلیههای شما بیخطر است. در نتیجه٬ ابتدا با پزشک خود مشورت کنید تا علت درد و بهترین راه درمان درد را تعیین کند.
آماده شدن برای ملاقات با پزشک
سؤالاتی که باید بپرسید
- میزان فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) و نسبت آلبومین به کراتینین ادرار (uACR) من چهقدر است؟ در کدام مرحله از بیماری مزمن کلیه هستم؟
- میزان خطر ابتلا به بیماری قلبی یا سکته مغزی در من چهقدر است؟ برای کاهش خطر چه کاری میتوانم انجام دهم؟
- چه زمانی باید مجدداً آزمایش تعیین میزان فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) و نسبت آلبومین به کراتینین ادرار را انجام دهم؟
- آیا وزن من در محدوده سلامتی است؟
- آیا فشارخون من در محدوده مورد نظر است؟
- آیا دیابت یا پیشدیابت دارم؟ در این صورت، آیا هموگلوبین ای وان سی (A1C) من در محدوده هدف توصیهشده است؟
- آیا آلبومینوری (وجود آلبومین در ادرار) دارم؟
- آیا باید تغییراتی در رژیم غذایی خود ایجاد کنم؟
آیا باید دارویی مصرف کنم تا به کاهش خطر وخیمتر شدن بیماری مزمن کلیه کمک کند؟
