مادران بارداری که به دلیل نارسایی کلیه، تحت درمان با دیالیز قرار دارند، عضو گروه پُرخطر محسوب میشوند و نیاز به مراقبتهای ویژه، بهویژه از نظر تغذیه، دارند. در این شرایط، بدن مادر همزمان، باید نیازهای خود و جنین را تأمین کند، در حالی که محدودیتهای ناشی از بیماری کلیوی و دیالیز نیز وجود دارد. بنابراین، تنظیم رژیم غذایی باید کاملاً فردی و با همکاری نزدیک پزشک، پرستار و کارشناس تغذیه، انجام شود.
از نظر نیازهای انرژی، این مادران به کالری بیشتری نسبت به زنان باردار سالم نیاز دارند، زیرا دیالیز، میتواند باعث از دست رفتن برخی مواد مغذی شود و همچنین نیازهای رشد جنین نیز باید تأمین شوند. دریافت ناکافی انرژی، میتواند به کاهش وزن مادر و اختلال در رشد جنین منجر شود، بنابراین مصرف وعدههای غذایی کوچک و مکرر توصیه میشود.
پروتئین، یکی از مهمترین اجزای رژیم غذایی در این بیماران است. برخلاف بیماران کلیوی که هنوز، دیالیز را شروع نکردهاند، در مادران باردار تحت این افزایش به دلیل از دست رفتن پروتئین در طی دیالیز و نیاز به رشد جنین است. منابع پروتئینی باکیفیت، مانند گوشت، مرغ، ماهی، تخممرغ و در صورت امکان، لبنیات کمفسفر، باید در برنامه غذایی، گنجانده شوند.
مدیریت مایعات و الکترولیتها (سدیم، پتاسیم و فسفر) اهمیت ویژهای دارد. دریافت مایعات باید بر اساس میزان ادرار باقیمانده و برنامه دیالیز، تنظیم شود. مصرف بیش از حد مایعات، میتواند باعث افزایش فشار خون و ورم شود، در حالی که محدودیت بیش از حد نیز ممکن است به کمآبی و کاهش جریان خونِ جفت، منجر شود. سدیم باید محدود شود تا از احتباس مایعات، جلوگیری شود. پتاسیم و فسفر نیز باید بر اساس نتایج آزمایشگاهی، کنترل شوند زیرا اختلال در سطح آنها میتواند برای مادر و جنین، خطرناک باشد.
ویتامینها و مواد معدنی، نقش حیاتی دارند. اسید فولیک برای پیشگیری از ناهنجاریهای جنینی، ضروری است و معمولاً در این بیماران به مقدار بیشتری نیاز است. آهن برای پیشگیری از کمخونی اهمیت دارد، زیرا کمخونی در بیماران دیالیزی شایع است. کلسیم و ویتامین D نیز برای سلامت استخوانهای مادر و رشد جنین باید بهدقت تنظیم شوند. بسیاری از ویتامینهای محلول در آب در طی دیالیز از دست میروند و نیاز به مکملیاری دارند که باید تحت نظر پزشک انجام شود.
از نظر عملی، پایش مداوم وضعیت تغذیهای، وزنگیری مادر، فشار خون و نتایج آزمایشگاهی، بسیار ضروری است. در بسیاری از موارد، افزایش تعداد جلسات دیالیز در دوران بارداری، توصیه میشود که میتواند به بهبود تعادل مواد در بدن و فراهم شدن شرایط بهتر برای رشد جنین، کمک کند. همچنین توجه به علائمی مانند بیاشتهایی، تهوع یا استفراغ و مدیریت آنها برای حفظ دریافتِ غذایی کافی، اهمیت دارد.
در مجموع، تغذیه در مادران باردار تحت دیالیز، یک چالش پیچیده اما قابل مدیریت است. با برنامهریزی دقیق، پایش مستمر و همکاری نزدیک بین تیم درمانی و خانواده، میتوان شرایطی فراهم کرد که هم بتوان سلامت مادر را حفظ کرد و هم رشد و تکامل مطلوب جنین، تضمین شود
