بیماری مزمن کلیوی(Chronic Kidney Disease) یک بیماری مهم، ناتوانکننده و تهدیدکنندۀ جان انسان است که در مراحل پیشرفته، میتواند بیمار را مجبور به دیالیز یا پیوند کند. این بیماری در ایران با رشد ۵ تا ۶ درصد در سال و در جهان با رشد متوسط ۵/۲ درصد بیش از رشد جمعیت کلی کشورها در حال گسترش است.
اتفاقی که در بیماری مزمن کلیه برای کلیه و بدن میافتد
در داخل کلیه، واحدهای میکروسکوپی به نام نفرون وجود دارد که تجدیدناپذیر هستند. هر کلیه بهطور متوسط دارای ۸۰۰ هزار نفرون است و همین نفرونها هستند که کار تصفیه و تنظیم ترکیبات خون را انجام می دهند. اگر بیماریهای زمینهای مانند پُرفشاری خون، دیابت، بیماریهای خود ایمنی، عفونتها، سنگ کلیه و غیره حادث شود، کمکم این نفرونها از بین میروند. البته تا وقتی فقط ۳۰ درصد از نفرونها باقی باشند، هنوز هیچ علامتی در بیمار نمیبینیم و حتی نتایج آزمایشهای معمولی هم نرمال هستند.
با یک بیماری خطرناک خاموش روبهرو هستیم!
ناگهان با رسیدن میزان نفرونهای سالم به کمتر از ۳۰ درصد با علائم بیماری، مانند ضعف و بیحالی، ورم دست و پا، پرفشاری خون و غیرطبیعی شدن آزمایشهایی مانند کراتینین سرم و غیره روبهرو میشویم. کمکم اِدِم و ورمها تشدید میشوند و اوره و کراتینین و میزان سایر سموم در خون، خیلی بالا میرود و بیمار، دچار کاهش هوشیاری شده و به کما فرو خواهد رفت.
نشانههای پیش از دیالیزی شدن و ورود فرد به مراحل ابتداییتر بیماری مزمن کلیه
فقط با تستها و تصویربرداریهای اختصاصی، مانند اندازهگیری GFR و غیره و اسکنها و سونوگرافیهایی که توسط پزشک متخصص داخلی و اغلب فوق تخصص نفرولوژی درخواست و تفسیر میشود، میتوان به نشانههای ورود فرد به مراحل ابتدایی بیماری مزمن، دست یافت. اما معمولاً بیمار در این مراحل ابتدایی، علامتی ندارد که مراجعه کند! سؤال این است که پس چگونه متوجه شویم و چهطور فرد در معرض بیماری را پیدا کنیم؟
غربالگری! تنها راه برای یافتن بیماران در مراحل ابتدایی و تلاش برای توقف پیشرفت بیماری است
در بیماری مزمن کلیه، مهمترین مرحلۀ پیشگیری، شاید همین فرایند غربالگری باشد. غربالگری با تکنیکهایی که در صفحات بعد درمورد آنها خواهید خواند، میتواند بیماران و افراد در معرض ابتلا به بیماری را کشف کند. همچنین صفحات آتی، حاوی مطالبی است درمورد بیماریهای زمینهای و اهمیت کنترل آنها و اینکه چگونه بعد از یافتن بیمار، میتوانیم به او کمک کنیم.
راهکارهای پیشگیری برای کل جمعیت کشور، قبل از ورود افراد به مراحل اولیۀ بیماری مزمن کلیوی
باید درمورد پرفشاری و بیماری دیابت، اقدامات آموزشی و پیشگیرانه را در جامعه، نهادینه کرد. چراکه از هر۱۰ نفر از کل افراد جامعه، یک نفر، بیماری مزمن کلیوی دارد که ممکن است خودش هیچ اطلاعی از آن نداشته باشد. ضرورت دارد که این بیماری را جدی بگیریم. ▄
