جنگ و بحران، تجربهای دردناک و طاقت فرسا است. فشار روانی و جسمی ناشی از این شرایط، میتواند تمام ابعاد زندگی را تحت تأثیر قراردهد؛ احساس ناامنی، ترس از آینده، نگرانی برای عزیزان و دسترسی محدود به امکانات، همگی دست به دست هم میدهند تا فضایی پُر از استرس و اضطراب، ایجاد کنند. دراین شرایط، حفظ آرامش درونی و سلامت جسمی، چالش بزرگی به نظر میرسد. درشرایط بحرانی، سیستم عصبی بدن بهطور طبیعی، وارد حالت هشدار میشود، مغز انسان دراین حالت، تهدید را تشخیص داده و واکنشهایی مانند فرار، حمله یا انجماد را فعال میکند. اما اگر این وضعیت، طول بکشد و کنترل نشود، منجر به اختلالات روانی، مانند اضطراب مزمن، افسردگی، یا اختلال استرس پس از سانحه، خواهد شد.
تأثیرات روانی جنگ بر روی افراد
آسیبهای روحی جنگ، بسیار زیاد و در بعضی موارد، جبرانناپذیر هستند. ازجمله تأثیراتی که این اتفاق، بر سلامت روان دارد، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
افسردگی
در این حالت، فرد احساس بیارزش بودن، گناهکاری و ناامیدی دارد و در موارد بسیار حاد، ممکن است دچار اختلالات غذا خوردن (پُرخوری و یا بیاشتهایی) شود.
اضطراب
پس از جنگ، معمولاً سطح اضطراب در بین مردم به شدت افزایش پیدا کرده و آنها را با چالشهای بسیاری مواجه میکند.
اختلال استرس پس از سانحه
این اختلال، نوعی واکنش روانی شدید به تجربههای هولناک است که میتواند زندگی فرد را مختل کند. استرس پس از سانحه، در میان سربازان و بازماندگان جنگ، بسیار شایع است چون تجربه صحنههای خشونتآمیز، مرگ و ویرانی، ضربههای عمیقی بر روان آنها وارد میکند.
رعایت نکاتی ضروری برای پیشگیری از وضعیتهای فوق
احساسات خود را بپذیرید و از سرکوب آنها بپرهیزید
احساسات، پاسخهای طبیعیِ بخش احساسی مغز به موقعیتهای تهدیدآمیز هستند و سرکوب آنها باعث افزایش تنش در ناخودآگاه و بروز علائم روانتنی (مانند سردرد، دلدرد و بیخوابی) میشود.
به خود، اجازه گریه کردن بدهید، بنویسید یا با کسی صحبت کنید. گفتوگو درباره احساسات، باعث پردازش شناختی آنها در قشر پیشپیشانی مغز و کاهش شدت آنها میشود
مواجهه با اخبار را مدیریت کنید
دریافت بیش از حد اطلاعات و اخبار از منابع تصویری و متنی، باعث تحریک بیش از حد مرکز ترس در مغز میشود و سیستم عصبی را در حالت آماده باش دائمی، قرار میدهد.
برای حفظ تعادل روحی، بهتر است به صورت آگاهانه از پیگیری اخبار نگرانکننده در شبکههای اجتماعی، تلویزیون یا سایر رسانهها فاصله بگیرید. هر چهقدر کمتر خود را در معرض اطلاعات پُرتنش قرار دهید، فضای ذهنتان برای آرامش و تمرکز، بازتر خواهد شد.
تنها در ساعات خاصی از روز، اخبار را از منابع معتبر، محدود و قابل اعتماد، دنبال کنید و پس از آن، آگاهانه حواس خود را به فعالیتهای روزمره، معطوف کنید
حفظ ساختار و روتین روزانه
ساختار زندگی و فعالیتهای روزمره به مغز، پیام کنترل و امنیت میدهند. این موضوع، باعث تنظیم احساس آرامش میشود.
حتی در شرایط بحرانی، خواب کافی، وعدههای غذایی مشخص، فعالیت فیزیکی سبک و کارهای روزمره کوچک مثل مطالعه یا مرتب کردن محیط اطراف، بسیار مفید است.
خواب کافی و آرام در طول شب، نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل روحی در شرایط بحرانی دارد. برای اینکه ذهنتان فرصت استراحت و بازسازی، پیدا کند، لازم است محیط و شرایط مناسبی برای یک خواب شبانه عمیق و آرام، فراهم کنید. پیشنهاد میشود، پیش از خواب، خود را از عوامل تحریککننده ذهنی مانند تماشای اخبار یا مرور شبکههای اجتماعی، دور نگه دارید. درعوض، میتوانید با گوش دادن به موسیقی ملایم، انجام تمرینات تنفسی یا مدیتیشنهای کوتاه، ذهنتان را برای ورود به حالت آرامش، آماده کنید.
ورزش منظم
در دوران جنگ، ورزش، یکی از مؤثرترین راهکارها برای حفظ سلامت روان بهشمار میآید.
هرگونه فعالیت هوازی، میتواند اضطراب را کاهش دهد، هرچه شدت ورزش بیشتر باشد، اثرات آن بر کنترل اضطراب، بیشتر خواهد بود.
تحقیقات، نشان میدهند که حتی حضور ۱۵ دقیقهای در طبیعت، میتواند استرس و اضطراب را تسکین دهد.
حفظ ارتباط اجتماعی وعاطفی
تعاملات اجتماعی مثبت، باعث ترشح هورمونهای آرامبخش مانند اُکسیتوسین و سِروتونین میشوند که تعادل هیجانی را بهبود میبخشند و احساس حمایت را افزایش میدهند
با دوستان، اعضای خانواده یا گروههای حمایتی، صحبت کنید حتی اگر فقط چند دقیقه در روز باشد. تنهایی، اضطراب را تشدید میکند .
