این مطلب به برخی از رایج‌ترین سؤالات مددجویان همودیالیز می‌پردازد و ممکن است شامل تمام سؤالات شما نباشد. اگر در‌مورد چیزی نگران هستید، از کارکنان بخش همودیالیز سؤال کنید.

همودیالیز

همودیالیز، یک روش درمانی است برای برداشت مواد زائد و مایعات از خون شما در زمانی که بیماری مزمن کلیه به مرحله‌ای رسیده است که کلیه‌های شما دیگر قادر به انجام برداشت مواد زائد و مایعات اضافی نیستند. این روش، یکی از جنبه‌های بسیار مهم مراقبت از شما به‌ شمار می‌رود و فقط بخشی از درمان کلی برای شما محسوب می‌شود و مشارکت شما در این درمان، جزء جدایی‌ناپذیر درمان است.

کلیه‌ها عملکرد بسیار مهمی در بدن دارند. آنها مایعات و مواد شیمیایی بدن را متعادل می‌کنند و مواد زائد بالقوه مضر را دفع می‌‌کنند. این عملکرد، می‌تواند به صورت گسترده‌ای از طریق دیالیز، انجام شود. فرآیند دیالیز، خون شما را از ناخالصی‌ها و مواد زائد، پاک و مایعات اضافی را برداشت می‌کند. کلیه‌ها وظایف دیگری نیز دارند که شامل کنترل فشارخون و تولید آنزیم‌هایی مؤثر بر روی استخوان‌ها و تولید خون هستند.

فرآیند استاندارد دیالیز، معمولاً شامل سه تا چهار ساعت دیالیز در هر جلسه و سه جلسه در هفته است. گاهی، موارد استثنایی از نظر زمانبندی و تعداد جلسات وجود دارد، اما این موارد، نادر هستند. مراجعۀ منظم برای درمان همودیالیز، برای جلوگیری از تجمع مواد زائد و مایعات در بدن، مهم است زیرا عدم مراجعۀ منظم، ممکن است شما را دچار مشکل کند. نیازهای هر فرد، متفاوت است و درمان شما با توجه به نیازهای خاص شما توسط پزشک متخصص کلیه، تنظیم می‌شود.

دسترسی عروقی در دیالیز

دسترسی عروقی در دیالیز به روش‌هایی اشاره دارد که از آنها برای انتقال خون از بدن شما به ماشین دیالیز و برعکس استفاده می‌شود.

فیستولا

فیستولا، یک پیوند بین شریان و ورید است که توسط جراح، معمولاً در بازو یا ساعد، ایجاد می‌شود. این اتصال، باعث ضخیم شدن ورید (سیاهرگ) می‌شود تا بتوان یک سوزن را در آن وارد کرد. بیشتر بیماران از این روش استفاده می‌کنند. معمولاً سوزن‌ها مشکلی ایجاد نمی‌کنند، اما اگر این روش برای شما دردناک است، می‌توانید قبل از مراجعه به واحد دیالیز از کرم بی‌حس‌کنندۀ موضعی، استفاده کنید یا یک تزریق کوچک بی‌حس‌کنندۀ موضعی داشته باشید.

بررسی سلامت فیستول به شما آموزش داده می‌شود و داشتن احساس وِز وِز در محل دسترسی، به‌ویژه در صبح زود یا زمانی که فشارخون شما پایین است، اهمیت دارد. اگر نتوانید وز وز را حس کنید، باید بلافاصله با واحد دیالیز تماس بگیرید.

هرگز اجازه ندهید نمونه‌های خون و یا اندازه‌گیری فشارخون از بازوی دارای فیستول، گرفته شود. همچنین سعی کنید از هرگونه آسیب به دست یا بازوی مذکور، جلوگیری کنید و برای حدود دو ماه اول که فیستولا به خوبی بهبود نیافته است از حمل وسایل سنگین با آن دست نیز پرهیز کنید. رعایت بهداشت، بسیار مهم است و مشاهدۀ هرگونه عفونت در بازوی دارای فیستول باید گزارش شود.

شما باید مراقب فیستولا باشید، زیرا بسیاری از پرستاران و پزشکان در بخش‌ها و بیمارستان‌های دیگر، ممکن است با آن آشنا نباشند.

کاتتر دائم (پِرمیکت)

برخی از بیماران با استفاده از لوله‌ای به نام «پرمیکت» دیالیز می‌شوند که اغلب در یک ورید (سیاهرگ بزرگ)، در گردن، قرار می‌گیرد. این لوله، زیر پوست و به حالت یک تونل قرار می‌گیرد و در زیر استخوان ترقوه ظاهر می‌شود.

محل خروج پرمیکت باید تمیز و خشک، نگه داشته شود و شما راهنمایی‌هایی دربارۀ نحوۀ مراقبت از آن، دریافت خواهید کرد. در اکثر موارد، کاتتر دائم، یک روش دسترسی عروقی موقتی است. در کاتتر، جریان خون و بنابراین پاک‌سازی مواد زائد، ممکن است به خوبی فیستولا انجام نشود.

از واحد همودیالیز چه انتظاری باید داشته باشید

حمل و نقل

مددجویان می‌توانند خودشان رانندگی کنند یا توسط خانواده یا دوستان به  مرکز دیالیز، منتقل شوند. پیشنهاد می‌شود در صورت امکان با وسیلۀ نقلیۀ شخصی به مرکز دیالیز بیایید، زیرا این کار، راحت‌تر است و نیازی به صرف زمان انتظار برای حمل و نقل، نخواهید داشت.

زمان انتظار

ما درک می‌کنیم که همه، تمایل دارند بلافاصله پس از رسیدن به بخش، درمان دیالیز شروع شود. با این حال، دستگاه‌ها باید استریل شوند و تقریباً چهل و پنج دقیقه، طول می‌کشد تا تجهیزات، آماده شوند. ما نمی‌توانیم این مراحل را نادیده بگیریم و همۀ مراحل مربوط باید بین هر جلسۀ دیالیز و جلسۀ بعدی انجام شوند.

در مرکز دیالیز

قبل از شروع دیالیز، وزن و فشارخون شما اندازه‌گیری خواهد شد. بیشتر بیماران در حین دیالیز، روی تخت، دراز می‌کشند. شما باید لباس‌های گشاد بپوشید تا بتوان به راحتی به محل دسترسی عروقی شما رسید.

در حین دیالیز به شما نوشیدنی‌ و خوراکی، ارائه می‌شود اما ممکن است شما ترجیح دهید تا میان‌وعده‌ها یا ساندویچ‌های دلخواه خود را همراه بیاورید. اگر به منظور کاهش سطح فسفر برای شما داروهای متصل‌شونده به فسفر مانند «رناژل» یا «فوسرنول» تجویز شده‌ است، لطفاً آنها را با خود بیاورید. در موارد بسیار نادر، ممکن است به شما توصیه شود تا در حین دیالیز، چیزی میل نکنید، به‌ویژه اگر مشکلات کاهش فشارخون داشته باشید (زیرا در صورت خوردن و نوشیدن، جریان خون به سمت معده، هدایت می‌شود و به مغز نمی‌رسد و باعث سرگیجه می‌شود).

واحد دیالیز، دارای سیستم تهویۀ مطبوع است. برخی از افراد حتی در تابستان هم احساس سرما می‌کنند، بنابراین یک پتو یا ژاکت گرم با خود بیاورید.

برخی افراد، دوست دارند بالش یا کوسن خود را بیاورند. تماشای تلویزیون‌ در حین دیالیز، مجاز است. با آوردن کتاب، روزنامه یا لپ‌تاپ در بخش، می‌توانید خود را حین انجام دیالیز، مشغول کنید. گاهی اوقات در برخی واحدهای همودیالیز، وای‌فای رایگان نیز در دسترس است. اگر برای شما اریتروپویتین (EPO) تجویز شده، لطفاً آن را با خود بیاورید. ▄

ادامۀ این مطلب در شمارۀ آتی