بیماری مزمن کلیه
بیماری مزمن کلیه (CKD) به این معناست که کلیهها حداقل برای مدت ۳ ماه، آسیب دیدهباشند و آنطور که باید کار نکنند. کلیهها وظایف مهم زیادی دارند که انجام درست این وظایف، کودک را سالم و در حال رشد، نگه میدارد.
دفع مواد زائد و آب اضافی
کلیهها مانند فیلتر، عمل میکنند. خون را تصفیه و ادرار، تولید میکنند.
کمک به ساخت گلبولهای قرمز
کلیهها پیامهایی به بدن میفرستند تا بدن، گلبولهای قرمز بسازد. این سلولها اکسیژن، حمل میکنند که این یک فرآیند انرژیبخش است.
تنظیم مواد معدنی
کلیهها مقدار مناسب سدیم، کلسیم و پتاسیم را حفظ میکنند. این مواد به ضربان قلب، حرکت عضلات و استحکام استخوانها کمک میکنند
کنترل فشارخون
کلیهها فشارخون را در محدوده سالم نگه میدارند.
کمک به استحکام استخوانها
کلیهها به بدن کمک میکنند که از ویتامین دی (D) استفاده کند تا استخوانها سالم بمانند.
در بیماری مزمن کلیه، انجام این وظایف، دشوار میشود و کودکان ممکن است با تأخیر در رشد، مشکلات یادگیری یا سایر اختلالات سلامتی، مواجه شوند. تشخیص زودهنگام بیماری مزمن کلیه و شروع درمان به حفظ سلامت کمک میکند.
بیماری مزمن کلیه، ممکن است خطر بروز مشکلات دیگری مانند بیماری قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد. بسیاری از کودکان در ابتدا علائمی ندارند. اگر بیماری مزمن کلیه، وخیمتر شود، کلیهها ممکن است عملکرد خود را متوقف کنند و به دیالیز یا پیوند کلیه، نیاز شود.
اگرچه بیماری مزمن کلیه در بزرگسالان، شایعتر است، اما کودکان و نوجوانان نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. از آنجا که بدن کودکان و نوجوانان، هنوز در حال رشد است، بیماری مزمن کلیه، ممکن است بر قد، وزن، بلوغ، آمادگی رفتن به مدرسه و زندگی روزمره، تأثیر بگذارد. تشخیص و درمان زودهنگام به محافظت از عملکرد کلیه، روند رشد طبیعی و فعال ماندن کودکان در مدرسه و معاشرت با دوستان، کمک میکند.
علل بیماری مزمن کلیه در کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان، ممکن است به دلایل زیادی به بیماری مزمن کلیه، مبتلا شوند. برخی از بیماریها از بدو تولد وجود دارند. برخی دیگر، بعداً در اثر بیماری یا سایر اختلالات سلامتی ایجاد میشوند. دانستن علت بیماری به پزشکان، کمک میکند تا بهترین درمان را انتخاب کرده و برای آینده، برنامهریزی کنند.
نقصهای مادرزادی
برخی از کودکان با کلیههایی که بهطور کامل رشد نکردهاند یا با مشکلات دستگاه ادراری، متولد میشوند.
بیماریهای کلیوی ژنتیکی یا ارثی
این بیماریها از والدین به فرزندان، منتقل میشوند. بیش از ۶۰ بیماری ارثی، ممکن است باعث بیماری مزمن کلیه شوند. برخی از نمونهها شامل بیماری کلیه پُلیکیستیک (PKD)، سندرم آلپورت، بیماری فابری، اسیدوز توبولار کلیوی دیستال اولیه (dRTA) و هیپراگزالوری اولیه نوع۱ (PH1) است.
عفونتها یا اختلالات سیستم ایمنی
بیماریهایی مانند لوپوس یا عفونتهای شدید، ممکن است به کلیهها آسیب برسانند.
انسداد یا برگشت ادرار (ریفلاکس)
این مشکلات به کلیهها فشار وارد میکنند و باعث آسیب پایدار میشوند.
سایر مشکلات سلامتی
نوجوانان ممکن است در صورت عدم کنترل دیابت یا پُرفشاری خون، به بیماری مزمن کلیه، مبتلا شوند.
علائم و نشانههای بیماری مزمن کلیه در کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان، ممکن است در مراحل اولیه بیماری مزمن کلیه، هیچ علامت قابلتوجهی نداشته باشند. بیماری کلیوی، اغلب بهآرامی پیشرفت میکند و علائم آن، ممکن است تنها با وخیمتر شدن وضعیت بیمار، ظاهر شوند. توجه به این تغییرات به خانوادهها و پزشکان، کمک میکند تا مشکلات را زودتر شناسایی و برای محافظت از عملکرد کلیه، درمان را شروع کنند.
تورم یا پف آلودگی اطراف چشمها، پاها، مچ پا، ساق پا یا دستها
این مورد، زمانی اتفاق میافتد که کلیهها نمیتوانند مایعات اضافی را از بدن، خارج کنند.
ادرار کفآلود
وجود حباب یا کف در ادرار، ممکن است نشانه نشت پروتئین از کلیهها باشد.
ادرار صورتی یا قهوهای رنگ
ممکن است به معنای وجود خون در ادرار باشد که نشاندهنده آسیب کلیه است.
ادرار بیشتر یا کمتر از حد معمول
برخی از کودکان، ممکن است دچار شبادراری بشوند. تغییرات در الگوی ادرارکردن نیز میتواند یکی از اولین علائم مشکلات کلیوی باشد
از دست دادن اشتها
بیماری مزمن کلیه، ممکن است باعث حالت تهوع یا کاهش میل به غذا خوردن شود که در نهایت، روی رشد، تأثیر میگذارد.
احساس خستگی
کمخونی (تعداد کمتر از حد استانداردِ گلبولهای قرمز در خون) یا تجمع مواد زائد در خون، ممکن است باعث احساس ضعف یا خستگی در کودکان شود.
سردردهای مکرر و شدید
پُرفشاری خون در بیماری مزمن کلیه، شایع است و ممکن است باعث سردرد شود.
رشد ناکافی در مقایسه با سایر افراد در گروه سنی خود
بیماری مزمن کلیه، ممکن است بر نحوه استفاده بدن از مواد مغذی، تأثیر بگذارد و باعث کُند شدن رشد قد و وزن در کودکان و نوجوانان شود
اختلال تمرکز و عملکرد ضعیف در مدرسه
خستگی، کمخونی یا تغییرات در الکترولیتها ممکن است بر توجه و یادگیری کودکان و نوجوانان، تأثیر بگذارند.
نحوه تشخیص بیماری مزمن کلیه
از آنجا که علائم، همیشه واضح نیستند، انجام آزمایشها برای تشخیص بیماری مزمن کلیه در کودکان و نوجوانان، مهم است. پزشکان، ممکن است چندین نوع آزمایش برای بررسی ساختار و عملکرد کلیه، تجویز کنند. این نتایج، باعث هدایت بهسوی درمان مناسب میشوند و با گذشت زمان به رَدیابی روند بیماری، کمک میکنند.
آزمایشهای خون برای اندازهگیری عملکرد کلیه، مانند کراتینین و نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR)
این آزمایشها، نشاندهنده میزان عملکرد کلیه در پاکسازی مواد زائد از خون هستند و به تعیین مرحله بیماری مزمن کلیه کمک میکنند.
آزمایش ادرار برای بررسی وجود پروتئین، خون یا سایر تغییرات
وجود پروتئین یا خون در ادرار، ممکن است نشانه اولیه آسیب کلیه باشد، حتی قبل از اینکه علائم، ظاهر شوند.
آزمایشهای تصویربرداری (سونوگرافی یا اسکن) برای بررسی اندازه، شکل و موقعیت کلیه
تصاویر کلیهها به پزشکان، کمک میکند تا نقایص مادرزادی، انسداد یا جای زخمهایی را که ممکن است باعث ایجاد اختلال شده باشند، مشاهده کنند.
آزمایش ژنتیک در صورت مشکوک بودن به یک بیماری ارثی کلیه
این آزمایش، میتواند تأیید کند که آیا بیماری مزمن کلیه، ناشی از یک بیماری ژنتیکی است یا خیر که این تشخیص ممکن است روی گزینههای درمان، تأثیر بگذارد و به برنامهریزی خانواده کمک کند.
