در شمارگان پیشین ماهنامه با هرم غذایی و دو گروه غذایی یعنی غلات و سبزیجات آشنا شدهایم، مواد غذایی که انرژیبخش بدن و غنی از فیبر و مواد مغذی هستند. اینبار به سراغ گروه میوهها میرویم، گروهی که سرشار از ویتامینها، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی ضروری برای حفظ سلامت بدن و تقویت سیستم ایمنی است. همچنین، نحوۀ انتخاب صحیح مواد غذایی این گروه برای عموم افراد و بیماران مبتلا به بیماریهای کلیوی، شرح داده میشود.
این گروه، شامل انواع میوههای تازه، مانند سیب، هلو، گلابی، گیلاس، هندوانه، پرتقال، نارنگی، هلو، آلو، زردآلو، گلابی و … است و انواع میوههای خشک و آبمیوهها نیز در این گروه، قرار میگیرند. میوهها تأمینکنندۀ انرژی، فیبر، انواع ویتامینها و املاح بدن هستند. در ضمن میوهها میانوعدههای کامل و مناسبی نیز محسوب میشوند.
میزان مصرف روزانۀ توصیه شده از گروه میوهها ۴ – ۲ واحد است و هر یک واحد آن، معادل است با:
- یک عدد میوه به اندازۀ متوسط مثل سیب، پرتقال، هلو، لیمو شیرین؛
- نصف لیوان، میوههای ریز مانند انگور، توت، آلبالو، گیلاس و …؛
- نصف لیوان میوۀ پخته یا کمپوت میوه؛
- یک برش هندوانه (معادل۲۰۰ گرم)؛
- یک چهارم برش طالبی (معادل ۲۰۰ گرم)؛
- یک چهارم لیوان، میوههای خشک شده مانند انواع برگه، کشمش، توت، انجیرخشک؛
- سه عدد خرما؛
- سه چهارم لیوان، آبمیوۀ تازه و طبیعی.
بیشتر میوهها دارای چربی، سدیم و کالری پایین و نیز غنی از مواد مغذی مثل پتاسیم، فیبر، ویتامین A و C و اسید فولیک هستند.
به عموم افراد، توصیه میشود، انواعی از میوهها را در برنامۀ غذایی روزانۀ خود بگنجانند، چراکه هر میوه، طیف متفاوتی از ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها را دارد. با این حال، رعایت اصل تعادل در کنار تنوع، اهمیت ویژهای دارد، بهویژه در خصوص میوههایی مانند انگور، انبه و موز که قند بالایی دارند. همچنین مصرف میوههای تازه، نسبت به آب میوهها ارجحیت دارد، چراکه آبمیوهها حاوی فیبر کمتر و قند بالاتری نسبت به میوههای تازه هستند. مصرف همزمان چند میوه با هم، از یک سو ممکن است موجب مشکلات گوارشی، نفخ و دردهای شکمی شود و از سوی دیگر، میتواند کبد چرب را به دنبال داشته باشد. لذا توصیه میشود در هر وعده، فقط یک نوع میوه، مصرف شود و میوهها در طول روز و در ساعتهای مختلف و نه بهطور یکجا و در یک زمان، مصرف شوند.
آنچه در خصوص گروه میوهها در رژیم غذایی بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن کلیه و بیماران تحت درمان با همودیالیز یا دیالیز صفاقی اهمیت دارد، توجه به محتوای پتاسیم میوههاست. میزان پتاسیم میوههای خشک (آلو، انجیر و برگهها) بیشتر از میوههای تازه است. میوههایی که به صورت کمپوت هستند، در صورتی که آب کمپوت مصرف نشود، میزان پتاسیم کمتری دارند. پرتقال، انار، زردآلو، شلیل، طالبی، کیوی، گلابی، موز، خرما و خرمالو از جمله میوههای پُرپتاسیم، محسوب میشوند. هندوانه، پتاسیم کمتری نسبت به طالبی و خربزه دارد. سیب، لیموشیرین، نارنگی، هلو، انگور، گوجهسبز و توت فرنگی از انواع میوههای با پتاسیم کم و متوسط هستند. در رژیم غذایی بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی، بسته به نیاز فرد، مصرف روزانه ۳-۲ واحد میوه با پتاسیم کم و متوسط و حداکثر یک واحد از انواع میوههای پُرپتاسیم، توصیه میشود.
با آگاهی از نحوۀ انتخاب صحیح مواد غذایی، ضمن حفظ تنوع رژیم غذایی و بهرهمندی از فواید مواد غذایی میتوان از پیشرفت بیماریهای کلیوی، جلوگیری کرد. لذا توصیه میشود حتماً از دستور غذایی تنظیم شده توسط متخصص تغذیه، بهره گرفته شود. ▄
